Hoe haal je op je warmtepomp het beste rendement? | Ecobouwers.be

U bent hier

Hoe haal je op je warmtepomp het beste rendement?

Om de Europese normen te halen moet de CO2-uitstoot van onze woningen drastisch omlaag. Vooral vervuilende stookolieketels worden zo snel mogelijk uitgefaseerd. Maar wie zijn woning écht wil klaarstomen voor de toekomst laat best ook de gasketel achterwege. Warmtepompen zijn op dit moment de meest toegankelijke groene bron van warmte. Joost Berckx van Bosch Climate vertelt ons hoe je uit je investering in een warmtepomp het beste rendement haalt.

Ons advies

Om met een warmtepomp comfortabel en budgetvriendelijk te verwarmen, is het nodig dat je je woning goed isoleert en op een lage temperatuur verwarmt. De investeringskost van je pomp zal lager liggen, terwijl zijn rendement net verhoogt. Wanneer de temperatuur in huis constant blijft en de warmtepomp correct gedimensioneerd is, behaal je het beste rendement. 

Wanneer het gaat over warmtepompen kampen veel (ver)bouwers nog steeds met hardnekkige twijfels. Vaak worden een hoge elektriciteitsfactuur en een laag rendement aangehaald als de grootste struikelblokken. Belangrijk om te weten is dat een warmtepomp eigenlijk nooit alleen komt: een performante laag isolatie is cruciaal om een degelijk rendement te halen. 

Maar je isolatie is zeker niet de enige factor die zal bepalen of je het maximum uit je warmtepomp haalt. Wij vroegen aan Joost Berckx, verwarmingsspecialist bij Bosch Climate, hoe je het verbruik van je warmtepomp tot een minimum kunt beperken en het rendement kan optimaliseren.

1.   Beperk de warmtevraag

Warmtepompen functioneren het best in woningen met een lage warmtebehoefte; met andere woorden in woningen die goed geïsoleerd zijn. Een lage warmtebehoefte beperkt niet enkel de investeringskost van de installatie zelf, maar garandeert ook een hoger rendement. Is je woning niet of matig geïsoleerd, dan is investeren in de isolatieschil van je woning de eerste stap.” aldus Joost Berckx. 

Is je woning niet of matig geïsoleerd, dan is investeren in de isolatieschil van je woning de eerste stap.

Zijn je muren, dak, en vloeren wél geïsoleerd en beschik je over hoogrendementsbeglazing, dan zijn er verschillende warmtepompen op de markt die geschikt zijn voor je woning. Of de investering zinvol is, moet bepaald worden door een warmteverliesberekening. Alleszins geldt: hoe lager de warmtevraag, hoe interessanter de aanschaf van een warmtepomp wordt. 

2.   Kies voor een warmtepomp met een juist vermogen 

Joost Berckx: “Het is belangrijk dat je installateur het vermogen van de warmtepomp correct berekent. Rekent hij te ruim, dan zal niet alleen de installatie duurder worden, ook het rendement zal lager liggen. Wordt het vermogen van je warmtepomp daarentegen te laag ingeschat, dan stijgt het energieverbruik tijdens de winter. Warmtepompen zijn immers vaak uitgerust met een elektrische weerstand. Die springt aan wanneer de warmtepomp niet voldoende vermogen kan leveren om het cv-water behoorlijk te verwarmen. Zo'n weerstand doet je elektriciteitsverbruik snel stijgen, en is dus best zo weinig mogelijk actief.” 

3.   Verwarm op lage temperatuur

“Daarnaast kan je het rendement van je warmtepomp sterk opkrikken door te kiezen voor een lage temperatuursverwarming, zoals bijvoorbeeld vloer- of wandverwarming. Zo’n verwarmingsysteem  gaat de warmte op een lagere temperatuur over je woning verdelen dan bij klassieke radiatoren. Je verbruik zal dan aanzienlijk lager liggen, want cv-water dat slechts opgewarmd moet worden tot 35°C (vloer- of wandverwarming) vraagt veel minder energie dan cv-water dat opgewarmd moet worden tot 55°C of meer (klassieke radiator).” 

Je kan het rendement van je warmtepomp sterk opkrikken door te kiezen voor een lage temperatuursverwarming, zoals vloer- of wandverwarming.

Vraagt het plaatsen van vloerverwarming of wandverwarming te veel breekwerk, dan kan je opteren voor overgedimensioneerde radiatoren of voor ventiloconvectoren

4.   Kies voor een constante temperatuur in huis

“Een warmtepomp zal ook minder energie verbruiken als je een constante temperatuur bewaart in je woning.” argumenteert Berckx. “De temperatuur ‘s nachts verlagen, of wanneer je uit huis gaat, heeft weinig zin. Integendeel: door ‘s nachts de temperatuur sterk te laten zakken zal de warmtepomp ‘s morgens harder moeten werken. De stooklijn past zich aan, en de vertrektemperatuur van het cv-water dat doorheen je vloerverwarming loopt, ligt hoger. Dit vraagt meer energie. Je kan beter permanent een constante temperatuur in je huis handhaven.” Joost is duidelijk; “Vermijd dus temperatuurvariaties. Je verandert ook best de instellingen van je systeem niet.”

5.   Onderhoud de installatie tijdig en volg je elektriciteitsverbruik op

In tegenstelling tot een traditionele verwarmingsketel, is er in de meeste gevallen voor een warmtepomp geen verplicht regelmatig onderhoud. “Toch is onderhoud aan te raden, “ zegt Joost Berckx, “Een installatie die tiptop in orde is zorgt namelijk voor betere prestaties.” 

Wek je met zonnepanelen zelf voldoende stroom op om je warmtepomp gaande te houden, dan verwarm je op dat moment in principe gewoon gratis.

6.   Warmtepompen en zonnepanelen, een ideale combinatie

Berckx: “Tot slot bespaar je heel wat euro’s door je dak uit te rusten met zonnepanelen, aangezien een warmtepomp werkt op elektriciteit. Wek je zelf voldoende stroom op om je warmtepomp gaande te houden, dan verwarm je op dat moment in principe gewoon gratis.” 

Neem zeker een kijkje naar het aanbod warmtepompen van Bosch Climate. Voor vragen omtrent dit artikel of over warmtepompen in het algemeen kan je bovendien ook contact opnemen met de specialisten van Bosch zelf.

Om meer te weten te komen over BENOveren kan je altijd de brochure downloaden.

Wie zelf inspiratie wil opdoen voor zijn eigen renovatieproject kan gratis een kijkje komen nemen tijdens de Ecobouwers Opendeurdagen!

Bosch warmtepomp 4000 DW kelder - Ecobouwers.be
Bosch warmtepomp
Bosch 7000i AW living unit - Ecobouwers.be
Bosch warmtepomp - Ecobouwers.be
De BENOvatiebrochure
Download de BENOvatiebrochure

Reacties

afbeelding van xg-1

Beste redactie ,

Warmtepompen zijn een vorm van elektrische verwarming. Dat we "gratis" verwarmen omdat we zonnepanelen op het dak staan hebben is commerciële prietpraat. Een normaal gedimensioneerde PV installatie produceert in de winder onvoldoende om het verbruik in de winter te coveren. De warmtepomp draait daarom volledig op netstroom, die tot nader order nog bijlange niet 100% hernieuwbaar is. Het massaal installeren van warmtepompen zal de piekvraag in de winter alleen maar doen stijgen en piekvermogen wordt momenteel nog altijd opgevangen door fossiele (aardgas centrales) en zijn in een overgang naar 100% hernieuwbare nog steeds een dure must,  hoe hoger de piekvraag hoe duurder de productie die finaal door de consument betaald wordt.. Met de komst van de smartmeter wordt vroeg of laat vraag en aanbod en prijs op elkaar afgestemd. Verbruik op piekmomenten zal logischer wijze duurder worden dan in dalmomenten ongeacht of je in de zomer zelf massaal overschotten produceert (net als mezelf).

Een andere zorg is het feit de  dat de energieprestatie van veel nieuwgebouwde woningen in de realiteit niet overeenstemt met de prestatie op papier (weet ik uit de praktijk, uit gesprekken met installateurs ...), gevolg de elektrische weerstand  in de wp wordt heel veel aangesproken en bewoners krijgen niet het verwachte comfort en energieverbruik.

afbeelding van Luc Vandamme

Beste xg-1,

Als bezitter en gebruiker van een lage-energiewoning met een warmtepomp gecombineerd met een zonneboiler (buffer) en zonnepanelen, kan ik je commentaar niet verstaan. Daarom zal ik je mijn ervaringen delen:

  1. Warmteberekening versus verbruik:
    Mijn oorspronkelijke warmtebereking werd 3 (4) maal berekend:
    (i) door de EPB verslaggever: (a) bij startverklaring 30.27 kWh/m² en (b) bij indiening 20.91 kWh/m² (EPB certificaat)
    (ii) berekening studiebureau warmteinstallateur: 24.35 kWh/m²
    (iii) U-wert.net: 17.84 
    kWh/m²
    Daartegenover staat mijn werkelijk verbruik (5 jaar) van 16.47 kW/m² gemiddeld per jaar - beschermde oppervlakte = 237.72 m², streeftemperatuur was 21°C, gemeten afwijkingen t.o.v. streeftrmperatuur: -1°C en +2.5 °C.
     
    Hiermee ontkracht ik uw "horen zeggen" dat "
    de energieprestatie van veel nieuwgebouwde woningen in de realiteit niet overeenstemt met de prestatie op papier (weet ik uit de praktijk, uit gesprekken met installateurs ...)". En als het wel zo is, dan is het dat uit mijn ervaring blijkt dat de juiste investeringen in energiemaatregelen bij nieuw/verbouw gebouwde woningen wel hun doel bereiken en zelfs beter presteren bij veel meer comfort.
     
    NOTA: ik sta open om alle onderliggende meetwaarden en berekeningen te delen via privé E-mail indien dit nodig mocht zijn.
     
  2. Warmtepompen zijn een vorm van elektrische verwarming.
    Ja, warmtepompen zijn een vorm van elektrische verwarming met een energetische hefboom:
    (i) mijn oude en overgedimensioneerde warmtepomp levert voor 0.34 kW elektrische energie 1 kW warmte af (of een SPF van 2.95)
    (ii) mijn kleine zonnebuffer van 500 l levert voor 0.10 kW elektrische energie 1 kW warmte af
    (iii) de combinatie van (i) en (ii) levert voor 0.29 kW elektrische energie 1 kW warmte af aan mijn verwarming en aan mijn Sanitair warm water (of een SPF van 3.49). Ik heb nog geen enkele keer de elektrische naverwarming (weerstand) van mijn warmtepomp moeten gebruiken, want de buitentemperatuur is nog nooit gedaald onder de -13°C (warmtepomp werkt tot -20°C). Of voor mijn huis ver(ge)bruik ik 1207 kWh elektriciteit jaarlijks om 4772 kWh warmte op te wekken en te gebruiken voor mijn verwarming en mijn sanitair warm water. De energetische hefboom is hiermee bepaald: 4772 kWh - 1207 kWh = 3565 kWh of veel meer (75% meer) dan de opbrengst van mijn zonnepanelen.
     
    Daarbuiten verbruik ik jaarlijks 3289 kWh elektriciteit voor alle andere toepassing in mijn huis (verlichting, koken, afwassen, wassen, drogen, verluchting D-systeem, domotica, privé-lift, ...). Dit (3289 kWh) is veel meer dan hetgene ik nodig heb voor mijn verwarming en sanitair water (1207 kWh) aan te maken.
     
    Hiermee is dus ook ontkracht dat een warmtepomp veel elektriciteit verbruikt. En natuurlijk werkt een warmtepomp enkel wanneer het koud is, maar dit is ook het geval bij een gas/stookolie/pellet brander. Deze werken ook in piekmomenten, maar is de distributie ervan misschien meer afgestemd op piekverbruik (?).

    NOTA: om te kunnen vergelijken: een zeer goede condenserende aardgasketel (rendement 109%) zal om een watertemperatuur van lager dan 60°C (condenserende werking) 1.03 kW energie nodig hebben om 1 kW warmte af te geven. Dezelfde aardgasketel zal bij wateraanmaaktemperaturen van boven de 60°C (niet meer condenserend) 1.12 kW energie nodig hebben om 1 kW warmte te produceren.
    ... voorlopig is 1 kW energie uit aardgas (0.06 €) nog altijd 4 keer goedkoper dan 1 kW energie uit elektriciteit (0.24 €). Deze situatie is niet duurzaam en zal dus veranderen in de toekomst. Voorlopig kunnen wel enkel de beste warmtepompen (SPF groter of = 4) en de grote zonnebuffers (5000 to 7500 l bufferinhoud, zie https://www.sonnenhaus-institut.de/solararchitektur/solarwaerme-projekte... - op deze website staan trouwens 214 bestaande gebouwen met grote zonnebuffer archtectuur) de financiële concurrentie aangaan met gas.
     
    Maar degene die vandaag investeert zou niet mogen kijken op korte termijn en nu al de investering doen om koolstofvrije energie te gebruiken, zoals de norm zal zijn ten laatste in 2050. Dit is op middel- en lange termijn de goedkoopste oplossing.
     

  3. "zonnepanelen, piekmomenten niet afgestemd op WP, 100% hernieuwbare nog steeds een dure must, ..."
    NOTA: mijn investeringen in een WP, zonnebuffer en zonnepanelen (2 kWpiek) zorgen ervoor dat ongeveer 76% van de werkelijk gebruikte energie van mijn huis lokaal geproduceerd wordt, hiervan zal 65% dienen voor direct gebruik (WP + ZB + ZP = hefboomenergie en eigen productie) en mij toch maar een netonafhankelijkheid geven van 28% doordat de productie zonnepanelen niet in lijn ligt met mijn energiegebruik.
     

    Ja een PV installatie is niet afgestemd op het verbruik, dit is als zovele elektriciteitsproducties (80% is niet moduleerbaar waarvan 61% [=49% van de totale elektriciteitsproductie] van de Belgische elektriciteit wordt geleverd door kerncentrales en leveren ook continu hun energie onafhankelijk van het verbruik). De overige 20% is beperkt moduleerbaar (duurder) of volledig moduleerbaar (10%) als onze heel dure elektriciteitsreserve. Een PV of een wind installatie is dus in het zelfde bedje ziek als ongeveer 80% van onze elektriciteitsproductie. In de toekomst zullen we sowieso een opslagcapaciteit moeten zoeken doordat het energetisch verbruikspatroon van de afnemers ook verandert door nieuwe comfort en electronicatoepassingen en een veranderend levenspatroon. Dit is dus volledig onafhankelijk of de elektriciteit werd geproduceerd door 20ste eeuw technieken of door 21ste eeuw technieken.
     
    (i) Deze opslag kan op kleine schaal gebeuren door batterijen wat een relatief dure oplossing is, zelfs met de veel goedkopere zoutbatterijen (t.o.v. Lithium) die al in concurrentie kunnen treden met volledig moduleerbare elektriciteitsproductie maar die 3 keer zoveel  plaats innemen
    (t.o.v. Lithium).
     
    (ii) of kan op grote schaal gebeuren door omzetting naar waterstof met opslag en terug omzetting (brandstofcel) naar elektriciteit bij piekvraag. Deze oplossing komt meer en meer in concurrentie met moduleerbare elektriciteitsproductie.

     
    NOTA: Deze vorm van opslag kan nu ook al op kleine schaal van een woning (zie Solenco powerbox - www.solencopower.com) ... een ontwikkeling uit Turnhout en waar veel interresse uit Nederland, Duitsland, Denemarken en Oostenrijk voor bestaat. Het wordt nu al Europawijd gezien als de doorbraak van het decennium voor praktische en betaalbare energieopslag​ voor kleine en lokale energieproducties voor elektriciteit van zon, wind en water.
     
    (iii) Een andere manier van opslag is warmte produceren met hernieuwbare technieken (zonnecollectoren + warmtepompen+waterstof) in plaats van elekriciteit (warmteproductie is zelfs goedkoper) en deze warmte opslaan (bufferen) en gebruiken wanneer nodig. Dit is zeer interressant omdat ongeveer 60 à 70% van de afgifte van energie in woningen gebeurt door warm water als energie-overbrenger/afgever. Dit kan ook op kleine schaal op het niveau van een woning en kan op grote schaal (zie bvb firma Ecovat www.ecovat.eu) met koppeling aan een warmtenet. De energieverliezen bij deze vorm van opslag kunnen beperkt worden tot 5% door slimme sturing en doordachte opslag. Deze vorm van energie en energieverdeling (warmtenet) zal er ook voor zorgen dat er een afgevlakte energiepiek in het elektriciteitsnet bevindt, omdat niet meer alle energie voor warmte langs het elektriciteitsnet moet gaan. 
     
  4. Windenergie, zonne-energie en geothermie worden nu al zoveel goedkoper dat bvb nu al elektriciteitsproducenten investeren in zon- en windenergie en deze zonder subsidie al concurrentieel kunnen aangebieden aan eindklanten. Degenen die daarin slagen, passen hun (bedrijfs- en investerings)cultuur wel aan door lokaal te produceren en op te slaan (opslag zijn ver gevorderde proefprojecten met baterijen en/of warmte en/of waterstof). In Nederland en Duitsland zijn deze producenten nu al bezig met centrale opslag om  de piekmomenten op te vangen (In Nederland bvb investeert men per postcoderoos of zelfs per wijk, hierdoor wordt ook de omweg via het hoog- en middenspanningsnet vermeden en worden deze lokale projecten financieel mee gedragen door de inwoners via coöperatieven en via lokale belastingkortingen op de distributie van energie).
    Voorbeelden dichter bij huis: Ecopower, Wase Wind en andere coöperatieve energieproducenten/leveranciers leveren al jaren
    aan particulieren goedkopere zonne- en windenergie dan de grijze- of kernenergieleveranciers.
    Opmerking: het economisch verdienmodel bij deze venootschappen is nog steeds gebaseerd op een 20ste eeuwse energielandschap. Zonder een vorm van energieopslag zullen ze een deel van hun toekomstige productie moeten verkopen aan lage "kwartier marktprijzen" bij overaanbod van energie. 
    Zij zullen dus ook moeten investeren in ondermeer energieopslag willen ze hun productie aan prijzen verkopen die concurrentiëel blijven in het nieuwe energielandschap.
     
    NOTA: om u een idee te vormen van wat de nieuwe energie opwekking dagelijks in Nederland doet is er een interressante website www.energieopwek.nl . Op deze website kan u dagelijks in real time zien hoeveel nieuwe energie er al opgewekt wordt en dit voor iedere dag van 2016 tot nu. Als vergelijkingspunt kan je nemen dat 1 grote Belgische kerncentrale 1 GW opbrengt. Aan u om te vergelijken...

Hiermee hoop ik dat al uw bezwaren werden beantwoord en dat uw angst plaats geeft aan de nieuwe manier van denken over investeren voor energieproductie en opslag. Notabene, al deze investeringen kunnen op 8 à 10 jaar afgeschreven worden en toch blijven de prijzen concurrentieel. Deze nieuwe manier van investeren geeft ons de grootste kans op energiecontinuïteit en onafhankelijkheid van geopolitieke veranderingen. Degenen die het snelste dit inzien, zullen de concurrentiële bedrijven en mensen van de toekomst zijn.

Mvg, Luc

afbeelding van xg-1

Beste Luc

Het artikel is voor dit forum te commercieel getint en te verbloemd, dit stoort mij op dit medium, te weinig nuance.

mijn punt is dat het idd een en en en verhaal is, en dat het plaatje dan wel kan kloppen, blij voor jou dat het bij jou thuis klopt.

Maar dit blijkt in veel gevallen niet zo te zijn.

En zoals je zegt, er kan al veel, maar dat veel gebeurt niet of gaat veel te traag, veel warmtepompen zullen al versleten zijn tegen de tijd dat voldoende groene energie en lokale opslag voldoende aanwezig en/of ingeburgerd zijn.

Ik pleit vooral voor een betere uitvoering van de isolatie van woningen, met correcte uitvoering en bouwfysisch correcte oplossingen die garanderen dat de isolatie nu en ook binnen 50-100 jaar zijn werk doet, op een manier dat er zo weinig mogelijk warmte vraag is en dure technieken zoveel mogelijk overbodig worden. Jammergenoeg heeft de passiefnorm het niet gehaald in VL. 

Ik heb + 400 woningen bezocht voor de uitvoering van een EPC en talrijke woningen en projecten voor advies over luchtdichting en de kwaliteit van uitvoering van de isolatie, de wind en de luchtdichting, de uitvoering was eerlijk gezegd heel dikwijls om bij te huilen.

Tal van woningen waarbij de realiteit niet zal overeenstemmen met de EPB/EPC theorie, waar de degradatie van materialen door slechte uitvoering en materiaalkeuze relatief snel zal gaan (onderdakfolies, vochttoename in constructies), waardoor de energievraag zal stijgen met de leeftijd van de woning, en dat kan toch de bedoeling niet zijn (er wordt mee gerammeld zeggen we in de Vlaanders.)

De oorzaak is veelal onwetendheid, kostenbesparing (op materiaal en arbeid) en onwil en onkunde. Er zijn zeker ook goede uitvoerders die voor echt duurzame projecten zorgen, gelukkig maar.

Daarbovenop de feedback van enkele warmtepompinstallateurs et voilà, die mannen spraken tegen hun commerce, en dat doen ze niet zomaar.

Ik hoop ook dat we zo snel mogelijk van fossiele brandstof af geraken, maar dat wil nog niet zeggen dat we ons iets moeten laten wijsmaken. Allemaal warmtepomp houdt in stijging van de piekvraag voor stroom, (allemaal een e-auto, idem dito).

Dus laat ons maar een beetje gas geven mr Tommelein met een Vlaamse energiewende

afbeelding van Luc Vandamme

Beste xg-1,

Bedankt om je reactie.

Ik kan beamen dat de uitvoeringskwaliteit soms (heel veel) te wensen over laat. Ik heb ook gezien bij gebouwen, ook waar een nieuwe gevel geplaatst werd bij hoogbouw, dat de isolatie niet altijd aansluitend was aan elkaar en op de gevel zelf.

VOORAF: ik ben wel tevreden geweest met alle leden van mijn bouwteam bij de bouw van mij laag-energiewoning, hoewel ik ook soms meningsverschillen heb gehad.

Bij de projecten waar ik privé bij betrokken ben, heb ik ook gemerkt dat er zeer weinig toezicht en controle is van de architect, de EPB man of de ingenieur. De controles zijn sporadisch en de werfvergaderingen zijn administratief. Het is meestal door een slechte uitvoering van 1 of meerdere elementen dat er moet gecorrigeerd worden en dat dachteraf de budgetten "overtroffen" worden. De aannemer wil steeds voort werken en vraagt geen uitleg aan de ontwerper en zoekt dan naar een eigen "oplossing" en dan gebeuren de fouten uit onwetendheid, die in de rest van het project voor "aanpassingen" zorgen, al dan niet goedkoop voorgesteld.

De basis van de fouten ligt meestal bij het begin: bij de architect ontwerper, die niet precies genoeg is en te weinig bouwdetails meegeeft met het plan. Hij gaat ervan uit dat de aannemer een uitvoerend kunstenaar is ... dit wordt zelfs in de sector contractueel vastgelegd in het aannemerscontract: als "er zal gebouwd worden volgens de regels van de kunst"... Terwijl bouwen geen kunst is, maar een technisch beroep dat heel veel kennis vraagt en waar overleg tussen alle stakeholders cruciaal is. Tijdens de bouwfase zou de aannemer het voortouw/initiatief moeten nemen en de architect, EPB deskundige en de ingenieur moeten aanvaarden om hier actief en pro-actief aan mee te werken. 

Bij het huis waar ik nu in woon (de lage energiewoning) ben ik elke dag, voor en na mijn werkuren, komen kijken en heb ik elke dag een paar basiszaken gecontroleerd (dit heb ik geleerd uit een ander sector: automobielproductie & kwaliteit):

  1. conformiteit aan het plan (nameten van het gedane werk voor ruwbouw en technieken)
  2. alles op foto vastleggen wat er die dag gebeurd is om later nog steeds alles te weten over de bouw (bij een probleem moet je je dan niet afvragen "hoe was dat nu al weer") NOTA: ik heb dit geleerd bij restaurateurs van oldtimer auto's
  3. op de werf alle zichtbare voorbereidingen van de aannemer controleren op conformiteit aan het plan (zo heb ik bvb kunnen voorkomen dat de liftput op de verkeerde plaats werd voorzien. Als ik dit had pas had gemerkt na dat het beton voor plateau werd gegoten, zou dit enorme kosten hebben meegebracht vooral dat het ging om kunstvezel versterkt beton).
  4. Bij twijfel over bouwdetails (niet duidelijk op plan) detailtekeningen opzoeken (websites leveranciers, WTCB, google, ...) of zelf maken en laten goedkeuren door architect, dezelfde avond ook verzenden naar aannemer "onder voorbehoud goedkeuring architect".
  5. indien er geen akkoord was over de te gebruiken techniek de leverancier/producent aangesproken (via Email) of er bij gehaald (werfbezoek, bij mij 2 maal gebeurd en 2 maal met succes en tevredenheid van alle partijen het probleem opgelost)
  6. muurhoogtes en buitenkant ruwbouwmuur vlakheid (om de isolatiepanelen aansluitend te kunnen plaatsen) controleren en eventueel laten afbreken indien niet volgens de afspraak/plan was  - 
  7. zelf aanwezig op iedere werfvergadering en verplicht een tour te maken met architect en aannemer(s), ook vragen durven stellen over de planning van de volgende week en de te verwachten technische moeilijkheden.

en heb ik contractueel een aantal zaken duidelijk gemaakt:

  1. contractuele clausule over controle en werfvergaderingeen in architectencontract veranderd van "wanneer nodig geacht wordt" naar "1 werfvergadering per week en waneer nodig geacht wordt".
  2. controle over de technische installatie zelf in handen genomen (uit het contract van de architect gehaald) omdat deze (architect) zich niet goed voelde bij deze  opvolging (contract dateert van 6 jaar geleden, toen voor hem te veel nieuwe technieken waar hij nog geen ervaring mee had).

En nog heb ik fouten gemaakt, zoals bvb mijn warmtepomp besteld in het begin van het bouwproces (voordat ik een studiebureau heb aangesteld  voor de warmteberekening en voordat ik de warmteberekening zelf gecontroleerd en verbeterd heb) en dus mij gebaseerd op de gegevens van de startverklaring om de capaciteit te bepalen (+ een klein reserve). De leverancier kwam af met een uitzonderlijk prijsvoorstel als ik toen bestelde. Dit betekent dat mijn warmtepomp 50% te groot werd besteld (startverklaring 33% te hoge warmteberekening en reserve van nog eens 10% om zeker te zijn ... om voldoende vermogen te hebben). Achteraf bleek dat de interressante prijs een reden had: warmtepomp was van de laatste productie voordat de nieuwe productie met nieuwere en betere technieken werd aangevat...  Deze "snelle en goedkope" beslissing, zorgt er nu voor dat mijn warmtepomp/zonnebuffer installatie veel minder performant is dan een nieuwere installatie. Het verschil is minstens 15% meer verbruik van deze warmtepomp (door overdimensionering en door nieuwe technieken bvb nieuwe buitenunit heeft geen extra voorverwarming meer nodig bij temperaturen onder 4°C, hierdoor verandert ook de software van de binnenunit en deze software werd nog eens geoptimaliseerd voor gebruik van verbeterde compressor en verdamper, waardoor de modulatie ook nog eens verbetert). Door de overdimensionering zal de warmtepomp pas kunnen moduleren (=vermogen aanpassen tussen 40% tot 100% van het max. vermogen) bij negatieve temperaturen (-2° C tot -20°C). Bij andere temperaturen temperaturen zal hij steeds opspringen en 40% van het maximum vermogen gebruiken (wat al te veel is) en dan afspringen en even later terug opspringen. Deze intermitterende werking had kunnen vermeden worden door een juist gedimensionneerde warmtepomp die dan in haar moduleerbaar bereik zat bij buitent° van +12° C tot -15°C.

Andere commentaar: de toekomst van de E-auto is niet de actuele versie met batterijen, maar wel de E-auto met brandstofcel. Ik heb al sinds 5 jaar geleden een aantal keer met zo'n auto gereden (ik werkte in een internationaal hoofdkantoor in de automobielsector) en dit is werkelijk de toekomst. Met 4,5 kg waterstof leg je ongeveer 400 werkelijke km af. De E-auto op batterijen is enkel een tussentijdse noodoplossing om de achterstand in productie en verdeling van waterstof te kunnen wegwerken (actueel wordt waterstof uit aardgas geproduceerd met enorm veel CO2 als restproduct en dat moet veranderen naar water en electriciteit met O2 als restproduct ... en dit kan pas als er genoeg alternatieve energie beschikbaar zal zijn).

De toekomst van de energiebuffers voor ons elektriciteitsnet om de opbrengst- en gebruikerspieken op te vangen zal zeker ook evolueren in de richting van waterstof en brandstofcellen (weeral batterijen is ...hopelijk... een korte termijn oplossing). Waterstof kan vervoerd worden door de bestaande aardgasleidingen en kan dus de aardgas vervangen bij voldoende waterstof aanbod. 

Het is enkel spijtig dat onze regionale en nationale politiek hierin geen visie heeft en geen beslissingen durven nemen. De Europese politiek daarentegen heeft deze visie wel en maakt hiervoor budgetten vrij voor onderzoek en ontwikkeling en voor proefprojecten. In België is het enkel Colruyt, Toyota, Hydrogenics, Vandenborre energy (Solenco powerbox) en nog een aantal spelers die van deze mogelijkheid gebruik maken. Doorat er geen steun is van de Belgische regionale en nationale politiek, wordt de Belgische research geïmplementeerd in proefprojecten in het buitenland. Hierdoor is het stil in ons land. In Nederland en Duitsland zijn er meer bedrijven en projecten betrokken doordat  zowel regionale als nationale regeringen de projecten mee ondersteunen, als de EU de research heeft ondersteund en gevalideerd.

Mvg, Luc