Bestaat aantrekkelijke hoogbouw wel? | Ecobouwers.be

U bent hier

Bestaat aantrekkelijke hoogbouw wel?

Erik Grietens werkt al 19 jaar voor Bond Beter Leefmilieu en bouwde in die tijd een ruime expertise op over ruimtelijke ordening. Hij is ook auteur van het boek Vlaanderen in de knoop dat een uitweg beschrijft uit de ruimtelijke wanorde. Deze week werpt hij voor ecobouwers een blik op hoogbouw en hoe we die aantrekkelijker kunnen maken.  

Het is duidelijk dat dichter bij elkaar wonen vele milieuvoordelen heeft. Maar hoe doe je dat? De discussie gaat dan al snel over hoogbouw. En dan zijn de meningen verdeeld. 

Vlaanderen heeft geen ervaring met aantrekkelijke hoogbouw. We hebben geen goede voorbeelden. Integendeel. Hoogbouw associëren we met grijze sociale huisvesting,  waar je niet uit vrije wil gaat wonen. Of er is de slechte herinnering aan speculatieve hoogbouw uit de jaren 70, waar vooral bedenkelijke vastgoedmagnaten rijk van werden. Of het draagt het stigma van de zeedijkarchitectuur of van onaangepaste appartementen in dorpskernen. Allemaal voorbeelden van hoe het niet moet. 

Door de groei van de bevolking hebben we tegen 2030 330.000 extra woningen nodig. Als we verder blijven verkavelen zoals de afgelopen twintig jaar, gaat elke dag 6 hectare open ruimte op de schop.

Toch mogen we de discussie niet uit de weg gaan. Door de groei van de bevolking hebben we tegen 2030 330.000 extra woningen nodig. Als we verder blijven verkavelen zoals de afgelopen twintig jaar, gaat elke dag 6 hectare open ruimte op de schop. Compact wonen in de stads- of dorpskern moet voor de doorsnee Vlaming daarom minstens even aantrekkelijk worden als wonen in een alleenstaande villa in het groen. 

Slimme combinaties

Daarvoor moeten we zoeken naar slimme combinaties tussen bijkomende bebouwing en vergroening. Door de beschikbare ruimte zuinig en intensief te gebruiken, blijft er meer ruimte over voor groen en speelruimte voor kinderen en jongeren. Zo ontstaan aantrekkelijke en gezinsvriendelijke woonwijken: dichtbevolkt, autoluw, met veel speelgroen en veel doorsteekjes voor fietsers en voetgangers. En zo bieden we een goed alternatief voor een afgelegen villa die enkel met de auto bereikbaar is. 

Normen voor goede hoogbouw

Onaangepaste hoogbouw kan een wijk helemaal verknoeien. Goede hoogbouw heeft vele voordelen. 

Uit een debat in het Vlaams Parlement bleek dat politici niet goed weten hoe ze om moeten gaan met hoger bouwen. Het is dan ook geen zwart-wit verhaal. Onaangepaste hoogbouw kan een wijk helemaal verknoeien. Goede hoogbouw heeft vele voordelen. Op basis van buitenlandse ervaringen wil BBL alvast enkele voorzetten geven voor een hoogbouwbeleid: 

  • De woonwensen van mensen die in een flatgebouw wonen zijn niet anders dan de die van mensen in een gezinswoning. We willen graag grote buitenruimten: een ruim balkon is daarom een must. Daarnaast houden we van een mooi uitzicht, veel lichtinval, een ruimtelijk gevoel, rust en privacy. Die woonwensen moeten het uitgangspunt zijn bij hoogbouw. 
  • Hoogbouw moet zich inpassen in de buurt. Op de begane grond en de eerste verdiepingen horen functies thuis waaraan de buurt nood heeft: buurtwinkels, een café, een kinderdagverblijf of sportfaciliteiten. Zo zorg je voor een meerwaarde voor de wijk. 
  • Een belangrijke meerwaarde van hoger bouwen ligt in de gewonnen open ruimte. Hoogbouw zou daarom steeds samen moeten gaan met een norm voor publiek groen. Minstens 20 m² publiek toegankelijk groen per wooneenheid is een veel gebruikte norm in het buitenland. 
  • Door zijn schaal biedt hoogbouw meer kansen voor gezamenlijke energienetten, zoals een warmtenet op geothermie of een vergistingsinstallatie voor gft. Daar moet volop op ingezet worden. 
  • Waar kan het wel en waar niet? De locatie is bepalend. Hoogbouw hoort bijvoorbeeld niet thuis op zichtassen naar historische gebouwen. Nabijheid van hoogwaardig openbaar vervoer is een must. Meer woningen zorgen voor meer verkeer. Om dat op te vangen is een volwaardig alternatief voor de auto een noodzaak. 
  • Hoger bouwen heeft alleen maar kans van slagen als het gebeurt in dialoog met de buurtbewoners. De buurt moet vooraf betrokken worden, niet pas nadat vergunningen zijn afgeleverd. Voorstellen en vragen van buurtbewoners kunnen een project alleen maar beter maken. 

Dit artikel verscheen in licht aangepaste vorm in de Beleidsbabbel, een nieuwsbrief van Bond Beter Leefmilieu waarin experten hun blik werpen op de milieu-actualiteit. Meer van deze artikels lezen? Abonneer je hier op de Beleidsbabbel.

Elke week werpt Bond Beter Leefmilieu een blik op de milieuactualiteit in Vlaanderen. Beleidsmedewerker Erik Grietens merkt dat Vlaanderen niet goed weet om te gaan met hoger bouwen.
The Cosmopolitan in Brussel ontworpen door BOGDAN & VAN BROECK in opdracht van Besix RED voorziet ruime terrassen en groen. Deze woontoren vervangt 10 à 15 hectare verkaveling.