Technieken/isolatie nieuwbouw 2020 | Page 3 | Ecobouwers.be

U bent hier

Technieken/isolatie nieuwbouw 2020

05/08/2019 - 13:29

Allen,

We zijn volop bezig met de keuzes te maken voor onze nieuwbouw woning (waarmee we starten begin volgend jaar).
We zijn aan het kijken voor een E20 of E30. Maar moet natuurlijk wel prijstechnisch te verantwoorden zijn.

Graag al jullie input die ons hierin kan helpen.

- elektriciteit: zonnepanelen.

Onze woning heeft een zadeldak. 1 zijde richting Oosten en 1 zijde richting Westen. We zouden dus op beide gevels een reeks zetten zodoende we de hele dag maximaal zonlicht kunnen opvangen. Hoeveelheid te bekijken want we willen er niet teveel leggen. Niet enkel voor de aankoopprijs maar voor hetgeen we terugsteken op het net en dus op betalen. 
Batterijen zijn op vandaag nog niet op punt? Er is een subsidie sinds 1 aug maar blijkbaar staat de techniek nog niet ver genoeg (veel onderhoud met verplichte contracten, duur in aankoop, veel defecten,...)? Of heb ik me verkeerd laten informeren.

Bepaalde specificaties die we in het oog moeten houden? Van de ZP als de omvormer?

- verwarming: nog geen idee

We dachten dit eerst te doen met een WP (enkel voor verwarming) maar dan moet je meer ZP plaatsen en dus meer terugsteken op het net (in zomermaanden beste rendement ZP maar geen verwarming/verbruik van WP). ALsook is de aankoop duur en betaald dit zich niet meteen terug? 
Zal dus waarschijnlijk een hogerendements gasketel worden of zijn er nog goede alternatieven? 

Zowiezo komt er overal vloerverwarming.

- sanitair: nog geen idee

Hier gingen we een zonneboiler plaatsen maar ik lees veel dat dit zich niet terugbetaald? Dus je je investering zogoed als niet terugverdiend. Alsook is dit vrij groot en kan dit niet op de zolder (wegens de hoogte) en moet dit in de berging komen wat veel plaats in neemt.

- koeling: 

screens? 3 dubbel glas? Specifieke zaken omtrent type beglazing?

Voorziening voor een airco (ik zou willen 1 uitblaas in de living en 1 in de nachthal boven). Bepaalde systemen die jullie kunnen aanraden? Is natuurlijk nefast voor de Epeil punten en zou dus eerder iets zijn om in de toekomst uit te voeren indien echt nodig.

- dikte isolatie: welke ditke raden jullie aan?

 

Alvast bedankt voor jullie hulp.

Mvg Karel

88 Reacties

18/09/2019 - 16:06

lietaert wrote:

is lage epb niet gelijk aan energie zuinig ;-)))

Als je 1 epb puntje voor krijgt, dan zal een douche wtw zal dit wel werken zeker ?Waarom zouden ze een epb punt geven?

En als het niet werkt, werkt epb dus ook niet, en moet je de extra subsidie zien als compensatie voor de zinloze epb kosten?

jan

Dat is wel de bedoeling, maar in de praktijk is dat lang niet altijd het geval.

Men scoort beter door het simpele feit dat er een DWW geinstalleerd is zonder dat iemand zich afvraagt of die altijd en overal energiewinst zal opleveren.

18/09/2019 - 16:11

Een spaardouchekop levert naar EPB niets op. Anderzijds kost die niet noodzakelijk meer dan een niet-spaardouchekop dus op dat vlak volg ik Charel.

18/09/2019 - 18:12

Allen,

Wat een discussie!

Mensen die hier koude douches nemen om te besparen, mensen die investeren voor EPB punten te verzamelen en niet om komfortabeler te leven, mensen die zich zorgen maken over premies of deze terecht of onterecht zijn, ...

Ik denk dat de vraagsteller zich wil informeren en dus wil weten welke kennis en ervaring van andere mensen, hij kan integreren in zijn plannen. Zijn motivatie kan verschillend zijn van de mijne of van de uwe. Dit mag geen probleem vormen op dit forum.

Als de vraagsteller en zijn familie graag lange douches neemt en dat dit hem en zijn familie een comfortgevoel geeft, is dit een terechte prioriteit voor zijn plannen. Hij vraagt ons om hem bij te staan met de verwezenlijking van zijn droom, niet de mijne, niet de jouwe, niet die van een ander.

Ik zou liever hier zien staan en bevestigen uit ervaring, uit specifieke kennis, dat een moderne spaardouchekop evenveel comfort geeft als een klassieke douchekop. Dat met deze investering, je je waterfactuur met minstens 20% ziet zakken  en dus ook minder BTW moet betalen voor diegenen die ervan houden om minder belastingen te betalen. Of dat dit neerkomt dat je om de 5 jaar, een jaar gratis water hebt... 

Dat met een spaardouchekop waar intensief gebruik van gemaakt wordt, bijkomend ook nog een kosten/energie besparing (investerings- en gebruikskosten en BTW) te realiseren valt bij de aanmaak van deze SWW warmte door gebruik te maken van een warmte aanmaaksysteem of een energie recuperatiesysteem (zoals een DWW), is denk ik belangrijker voor de vraagsteller dan gewoon uw prioriteit naar voor te schuiven.

Over de DWW is hier al genoeg inkt gevloeid opdat de vraagsteller Karel (KaDe) zich een beeld kan vormen om een gefundeerde beslissing te nemen. Dit laat hij toch uitschijnen in zijn commentaren.

Ik denk dat er nog genoeg onderwerpen zijn in onderdelen van de originele vraag om uit te diepen en om zinnig te antwoorden.

In ieder geval raad ik vraagsteller aan om het adviesdocument aan de Nederlandse regering te lezen ( https://www.rli.nl/sites/default/files/advies_warm_aanbevolen_-_def.pdf). Dit geeft aan hoe men in de toekomst aankijkt tegen wonen en leven. Het document noemt toepasselijk "warm aanbevolen" en wordt voor 90% uitgevoerd door de Nederlandse regering (goedgekeurd aan de klimaattafels en opgenomen in de nieuwe klimaatwet). Wij zullen dezelfde weg opgaan, misschien met kleine accentverschillen, maar dit is de richting die er in heel Europa wordt uitgegaan. Het Frauenhofer Institut heeft een gelijkaardige aanbeveling gedaan aan (en op vraag van) de Duitse regering en die zal eind deze week ook deze studie als onderdeel van de Duitse klimaatwet in zijn integraliteit door het Duitse parlement laten goedkeuren. 

18/09/2019 - 18:42

Nochtans Luc,

Denk ik dat er toch op mag gewezen worden dat je soms met zeer kleine moeite en evenveel comfort (niemand had het over koude douche's) meer kunt besparen aan energie dan met dure installatie's waar je dan weliswaar een goed score mee haalt. Alsof dat de bedoeling zou zijn.

"Zijn motivatie kan verschillend zijn van de mijne of van de uwe. Dit mag geen probleem vormen op dit forum."

Vooral op dit forum moet de klemtoon vooral liggen op het ecologische aspect en hoeft men niet mee te gaan in een andere motivatie.

19/09/2019 - 14:21

Woubeir wrote:

Dat hoeft heus niet zo te zijn. Je kan zowel extreem zuinig zijn als zowel door een investering te doen recht krijgen op een premie en/of korting die groter is dan je investering.

Spijtig genoeg kom ik dat in de praktijk heel weinig tegen. 
Ik probeer zo weinig mogelijk energie en water te verbruiken (door levensstijl en eenmalige maatregelen).
Zowel de water- als energieMij heeft dat ook door (dat dit een beteachting is van steeds meer mensen). 
Je ziet dus meer en meer een verschuiving naar vaste tarieven ipv tarieven verbonden aan het verbruik. 
M.a.w. als je je verbruik naar beneden haalt loont dit steeds minder en minder. 

Om op het onderwerp terug te komen - ik reken alles wel degelijk na - : hoe minder je verbruikt hoe minder lonend iedere bijkomende maatregel wordt. Op een overmatig verbruik is een % kostenbesparing veel lonender dan op een zeer klein verbruik. Uiteindelijk bereik je een punt waarbij iedere bijkomende maatregel nooit meer lonend zal worden. Het is ook veel eenvoudiger en lonender je levenstijl aan te passen (kost niets en blijft in de tijd kosteloos) dan om technische maatregelen te nemen (die extra investeringen vergen en lopend onderhoud vergen).

Ik behoor duidelijk niet tot de "believers" die denken dat we zonder onze levensstijl aan te passen en met doorvoering van wat technische maatregelen (tegen welke kostprijs dan ook) we er ook wel zullen komen. 

19/09/2019 - 17:21

lietaert wrote:

is lage epb niet gelijk aan energie zuinig ;-)))

Neen dat is het niet. Charel heeft dat hier al bij herhaling aangetoond. 

Om energiezuinig te zijn heb ik geen theoretisch model nodig zoals o.a. de EPB score. 
Die score heb je alleen nodig om premies te verwerven die niets zeggen over het dagelijkse energieverbruik. 
Voor een aangepaste levensstijl (die veel meer impact heeft dan technische maatregelen) krijg je immers nul punten. 

Mijn woning heeft niet eens een score voor wat dan ook.Toch durf ik de jaarlijkse energiecijfers zonder enige schaamte naast heel wat zogenaamde  "lage energiewoningen" te plaatsen. Ik val soms zelfs achterover wat sommige huishoudens in hun passiefwoningen jaarlijks in totaliteit nog aan energie verbruiken.

@Luc VD: ter informatie, ik heb het helemaal niet nodig om economisch te besparen op wat dan ook. 
Om comfortabel te leven heb ik het nog minder nodig om dagdagelijks minutenlang onder een hete douche te gaan staan. 
Af en toe een koude douche (wat weer relatief is want 20°C noem ik persoonlijk niet koud, dat zijn temp. minder dan 12°C) is een levensstijl uit overtuiging. Vraagt alleen enige gewenning die op hygiënisch vlak en op vlak van comfort na een tijdje niet voelt alsof je jezelf iets tekort doet. Integendeel zelfs. Bespaart niet alleen de gemeenschap veel aan nodeloze energieverspilling. Zelfs de gezondheidszorg vaart er wel bij (buiten een jaarlijks kort controlebezoek aan huisarts en tandarts hebben ze me daar nog nooit gezien). 

Als de vraagsteller en zijn familie graag lange douches neemt en dat dit hem en zijn familie een comfortgevoel geeft, is dit een terechte prioriteit voor zijn plannen.

Daarin verschillen we dus grondig van uitgangspunt. Ik vind niet dat - als je er maar genoeg geld tegenaan smijt - je onder de huidige omstandigheden energetisch je gang maar kan blijven gaan. 

19/09/2019 - 17:41

Hallo Charel,

By the way: Ivo B heeft wel degelijk koude douches beschreven in de blog:

Ecologie definiëren zal wel voor iedereen verschillend zijn. Maar 1 ding is zeker, wil ecologie duurzaam zijn, dan moet ze voldoen aan alle comforteisen van de mens anders verlies je deze mens (tijdelijk) in je ecologisch verhaal.

Je hoeft niet altijd dure installaties hebben om goede reële scores te halen. Het levend bewijs hiervoor is bvb. de discussie over de spaardouchekop, maar er zijn ook andere simpele trucs zoals bvb schakelaars en stopcontacten enkel op binnenmuren plannen en plaatsen zodat er geen probleem  met luchtdichtheid kan ontstaan, ... en hier verdient men dan onrechtstreeks nog een aantal EPB-punten mee.

Het ecologisch aspect heeft voor veel mensen veelal een negatieve bijklank door ondermeer het romantisch verleden met  de geitenwollensokken, maar zeker ook door hedendaagse framing vanuit bepaalde hoek. Het is daarom  belangrijk om alle voordelen van modern ecologisch investeren in de kijker te zetten. Hiervoor is een andere manier van denken nodig, die eenvoudiger is en bovendien logischer en verstaanbaarder is, dan ons traditioneel denken dat we toegepast hebben tot op vandaag.

In het verleden hielden we ons veel te weinig bezig met andere gevolgen dan de focus op de oplossing van een probleem. Hierdoor werden er neveneffecten gecreëerd die meestal ecologisch negatief uitvielen. Denk maar aan kunstmest, pesticides, plastics, verbrandingsprocessen met fijnstof, CO2, ... als neveneffecten, enz ...

Het kan anders.

Nu past men bvb. het cradle2cradle principe meer en meer toe in alle ontwikkelingen en zelfs bij projecten. Men kijkt naar een langere termijn (het is de eerste keer in de wereldgeschiedenis dat meer dan de helft van onze wereldbevolking via beleid, samen 30 jaar vooruit kijkt naar zijn evolutie). Men schat risico's anders in. En uiteindelijk wordt de oplossing allesomvattender en toch lokaler, ecologischer en ze gaat langer mee. Uiteindelijk zijn deze nieuwe oplossingen duurzamer en goedkoper, ook omdat de “oude” oplossingen uitgeput geraken.

Ook dit is ecologie.

@ Ivo B:

De geschiedenis heeft al verschillende malen uitgewezen dat

  1. besparen het deficiet is van een beleid, ook onnodige besparingen kunnen daarvan een symptoom zijn,
  2. veranderingen in gedrag worden enkel door een gemeenschap aanvaard, wanneer er voordelen en verbeteringen voor de gemeenschap mee verbonden zijn,

en dit zijn dan ook succeselementen voor de toekomst. Ik hoop dat het beleid zich hiervan bewust is.

Zonne-, wind-, water- en geothermische energie zijn overvloedig aanwezig en kunnen sinds de laatste 10 jaar op een lokale en zelfs op een industriële schaal geoogst worden. Er is geen monopolie meer op de grondstoffen of op de aanmaak van energiedragers. Dit betekent dat er CO2-vrije energie in overvloed beschikbaar kan gemaakt worden voor iedereen.

Er is geen reden om  te besparen op comfort. Het is enkel tijdens de transformatie periode en wel in de CO2-neutrale tussenfase (tussen nu en CO2-vrij), dat energie een probleem kan zijn, omdat we enkel energetische opslag hebben voor koolstof houdende producten zoals aardolie en gas. De nieuwe opslagmethodes voor warmte en elektriciteit moeten nog geprioriteerd worden. Dit is een moeilijke oefening omdat de eigenaars van de hedendaagse opslag en de hedendaagse productiesites  hun inkomsten nog zolang mogelijk willen behouden (wat normaal is vanuit hun standpunt). Daarom  is deze energietransitie disruptief (komt zeer weinig voor in de geschiedenis) voor onze economie en kan ze alleen slagen indien er voordelen aan verbonden zijn voor de hele gemeenschap.

19/09/2019 - 17:27

Je hebt gelijk Luc , Ivo had het inderdaad over relatief koude douche's in de zomer, dat was me ontgaan.

Verder:

"Ecologie definiëren zal wel voor iedereen verschillend zijn. Maar 1 ding is zeker, wil ecologie duurzaam zijn, dan moet ze voldoen aan alle comforteisen van de mens anders verlies je deze mens (tijdelijk) in je ecologisch verhaal."

Dat klopt, maar wat is comfort ? In vele gevallen is dat iets wat ons is aangepraat, wat we gewend zijn of wat we bij de buren of kennissen hebben gezien. Men zou ons net zo goed iets anders kunnen aanpraten. Mensen die zowat alles al hebben denken dat ze pas helemaal over comfort kunnen spreken als ze ook nog over een jaccuzzi en een zwembad kunnen beschikken. Mensen die niets hebben vinden het een enorm comfort als ze plots kunnen beschikken over een waterpomp en een zinken bad. 

En om bij het topic te blijven: wie weet zouden veel mensen het een enorme meerwaarde aan comfort vinden moesten ze 's zomers in de tuin met koel water kunnen douchen. Maar eerst moeten ze het bij de buren gezien hebben.

Ik overdrijf nu een beetje om mijn punt te maken.

19/09/2019 - 17:31

Mooie theorie maar ondertussen zitten ze hier - als vertegenwoordigers van de gemeenschap - onbeweeglijk als konijnen naar een lichtbak te staren en proberen ze het verleden terug uit te vinden. 

Ik begrijp je redenering volkomen maar zie in de prakrijk en op ruimere schaal er nauwelijks een toepassing van. En ik ben niet zo positief ingesteld - toch niet wat betreft dit onderwerp - om er van uit te gaan dat we nog dertig jaar de tijd hebben om iedereen wakker te schudden uit zijn comfortabele comfortzone. 
Gezien zowel het beleid als de gemeenschap maar niet echt in beweging komt is er geen andere optie dan dat ik zelf maar verder ga. 

Als mijn kleinkinderen over 10 jaar vragen wat ik zelf er aan gedaan heb wil ik hen een uitgebreide verantwoorde lijst kunnen voorleggen. Niet de dooddoener "de anderen wilden ook niet mee". 

19/09/2019 - 18:58

@ Charel,

Ik (en ik hoop veel lezers van deze blogs op ecobouwers) heb geen probleem met positieve keuzes voor comfort en dit kan een koude douche zijn, maar ik heb wel een probleem dat men uit besparingsredenen een koude douche voorstelt (of zo werd het hier wel slinks gecommuniceerd). Dit is een negatieve keuze en daarbij ook nog opdringen van eigen comfort- of andere wensen aan derden. 

Dit is de achtergrond van mijn reactie "Wat een discussie!" De voorbeelden door mij hierin aangehaald voldoen allen aan de voorwaarde van twijfelachtige keuzes vermengd met een opdringeringerig randje. Het is dit wat ik juist wou aankaarten. 

@ Ivo B,

We hebben geen 30 jaar tijd om af te wachten, we moeten nù ons informeren en nù de juiste keuzes maken. En er komt wel beweging in het beleid omdat we deel zijn van een Europees en een wereldwijd project. Misschien zal het in Vlaanderen iets later gebeuren dan in de rest van Europa vanwege andere lokale prioriteiten (staatsstructuur) die men ten koste van alles wil  doorduwen.  

In ieder geval zijn er al heel veel bedrijven en particulieren (waaronder u) die inzien dat de nieuwe technologie heel veel kansen biedt. Deze bedrijven en particulieren, nemen nu al een voorsprong op voorwaarde dat ze goed geïnformeerd  hun beslissingen nemen en investeren. Ik geef toe dat voor sommmige zaken het moeilijk wordt om de juiste beslissing te nemen omdat het beleidsniveau op dit ogenblik geen richting geeft. Daarom ga ik steeds kijken over de grens met Nederland, Duitsland en ook Frankrijk (en soms ook naar Brussel en Wallonië) waar er wel al aan beleid wordt gedaan. Onze politiekers zullen als vanouds wel "the good practices" van onze buren overnemen al was het uit opportunisme om snel snel te voldoen aan de Europese richtlijnen waar ze nooit een prioriteit van gemaakt hebben ...

Ik hoop dat we nu verder kunnen gaan met het onderwerp en dus de vraag van KaDe : Technieken/isolatie nieuwbouw 2020 

19/09/2019 - 21:03

Hier al een nieuwe techniek!  Binnenkort iedereen op waterstof?

https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2019/09/11/nederland-stelt-eerste-waterstofwoning-voor/

20/09/2019 - 19:48

Schrap dat "binnenkort" maar al. 
Er ligt een hele weg tussen een marketingstunt en een veralgemeende pratische toepassing op huishoudelijk niveau.
Lees er eerst eens de natuurwetten op na waaraan waterstof/electrolyse gebonden is ("haalbaarheid" draait nu voornamelijk om subsidies en externe energiecentrales, op basis van gas- en kernenergie) en vooral - voor het weer te lyrisch wordt op basis van een persbericht zonder achtergrondinformatie -  waterstofgate.nl.

20/09/2019 - 08:33

@Luc VD: we zullen maar afsluiten dat we het daarover grondig oneens zijn en het wel nog een tijdje zo zal blijven. 

We zijn het tenminste eens dat we geen 30 jaar meer de tijd hebben. Ik ben het wel grondig oneens dat bij "wat informeren en wat randkeuzes maken" het probleem is opgelost. Het zal heel wat meer vergen, o.a. een grondige mentaliteitsverandering en omslag waarbij er heel wat hun " denkbaar verworven comforteisen" in vraag zullen moeten stellen. Daar kan je best nu al aan wennen zodat de omstandigheden er je niet toe gaan dwingen. Uiteraard is dat een boodschap die liever niet gehoord wordt en als opdringerig overkomt. 
Tenslotte zullen de feiten je voor onomkeerbare zaken stellen. En die kan je dan niet meer ontlopen. 

De "uiteindelijk komt het wel allemaal goed" boodschap geeft uiteraard een veel comfortabeler gevoel, verkoopt ook veel beter en roept al helemaal geen weerstand op.

U mag mij een pessimist noemen - wat ik in deze ook ben - maar spijtig genoeg is de realiteit dat de meest pessimistische scenario's van de laatste deccenia keer op keer ingehaald werden door de realiteit.  

20/09/2019 - 08:43

Griet en Stefan wrote:

Hier al een nieuwe techniek!  Binnenkort iedereen op waterstof?

https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2019/09/11/nederland-stelt-eerste-waterstofwoning-voor/

Een systeem met veel toekomstperspectief ! 

Ter info: over dit onderwerp werd hier (op dit forum) vorig en dit jaar al prematuur gediscussieerd.

https://www.ecobouwers.be/forum/opslaan-van-energie-met-de-solenco-power...

20/09/2019 - 16:35

Toekomstperspectief klopt mss wel... een beetje zoals kernfusie... nog altijd dé techniek van de toekomst... en zal dat misschien ook blijven ;-)

18/10/2019 - 23:06
HVH

Ik wil niet persé een nieuw topic starten dus probeer ik het hier.
Wie heeft er een douche WTW? (eventueel horizontaal) Tevreden van? Welk merk?
Waar moet ik eventueel op letten bij aanschaf? Waar gekocht?
Is het OK dat ik dit aansluit op de koude toevoer van de douche? (en dus niet terug naar de boiler moet)
Met welke (thermostatische) kranen is dit compatibel?

19/10/2019 - 21:39

Beste Karel,

Wat je isolatie betreft ga voor de normen van morgen ( de meest duurzame, ecologische, circulaire KWh is deze die je niet verbruikt ). De bouwschil gaat gemakkellijk 50 jaar mee. Dus kijk ver vooruit. Spouwmuur en dakisolatie laat zich niet zonder ingrijpende maatregelen aanpassen/upgraden. 

Hou er ook rekening mee dat je meer tegen de hitte zal moeten isoleren dan tegen de koude. Ik zou voor m'n dak richting van vb cellulose kijken. Zorg ook voor voldoende inertie in je constructie ( kan warmte en koude bufferen ).

Los van de huidige EPB vergeet niet dat je bepaalde "acties" kan "uitstellen". Ik denk hierbij aan vb aan PV.

Je bouwt voor de lange termijn, doe het dan ook met een lange termijn visie !

Veel succes met jullie project !

Marc

27/01/2020 - 09:04

@Luc

uiteindelijk eens een duidelijke uitleg die de puntjes verbind.

Je stelt:

"De retour t° van uw afgifte systeem mag echter nooit minder bedragen dan 5°C onder de afgifte t°, anders heb je kans op schade van de condensor in de winter, wanneer het koelcircuit omgedraaid wordt voor het ontdooien van de verdamper."

Als je in een (Z)LTV systeem met WP combineert met een houtkachel, loop je dan het risico wanneer je met je houtkachel gaat bijstoken "putje winter" dat je WP stukgaat?

30/01/2020 - 09:52

@ MDA,

Bij verschillende aanmaaksystemen aan verschillende t°n, is een buffer de verplichte tussenschakel om een conflictvrije en goede werking van uw verwarming te bekomen.

Als de integratie professioneel geïnstalleerd is, dus iedere warmteaanmaak krijgt (via programmatie) een t° signaal van de buffer, dan is er geen enkel probleem omdat de prioritaire aanmaker (programmatie?) de buffer zal vullen en de afgifte vanuit de buffer zal gestuurd worden (programmatie?). 

Als er geen integratie is of als de integratie en programmatie niet professioneel gebeurd is, kunnen er zich wel conflicten voordoen die dan meestal tot slechte werking van het verwarmingssysteem leiden en af en toe ook foutcodes genereren.

In alle gevallen is het de programmatie van de sturing van het verwarmingssysteem (meestal geïntegreerd in de warmtepomp/ketel sturing, maar hoeft niet zo te zijn) die de programmatie van de aanvoer t° en de retour t°  beheerst in functie van het afgiftesysteem HTV, LTV of ZLTV. 

30/01/2020 - 12:28

Als je in een (Z)LTV systeem met WP combineert met een houtkachel, loop je dan het risico wanneer je met je houtkachel gaat bijstoken "putje winter" dat je WP stukgaat?

Die combinatie werkt hier al 7 jaar zonder enig probleem (al heeft "putje winter" de laatste jaren een heel andere betekenis dan in de beginjaren van het systeem). 
Als je de woning verwarmt met een (Z)LTV systeem met WP zal je woning normaliter ook redelijk goed geïsoleerd zijn. Als je dan de kachel gebruikt (zo werkt het hier toch) heb je normaal geen nood aan de surplus van de WP. Normaal gebruik je een kachel (in combinatie met een WP) ook als het buiten aanhoudend koud is (en het rendement van de WP zakt) en doordat de WP dan niet moet werken gaat ze ook niet in ontdooicyclus. 

Als je je SWW enkel met de WP aanmaakt kan je uiteraard dat probleem wel hebben. De WP moeten dan bij een lage buitentemp. en een lage wateraanvoertemp een extra hoge temp bereiken om SWW aan te maken (40-55°C). Wat altijd onrendabel is. Ons systeem voorkomt dit doordat het voorraadvat van het SWW zowel aangesloten is op de kachel als de WP (SWW wordt dus enkel aangemaakt met het systeem dat op dat ogenblik voorziet in CV). 

De WP werkt dus doorgaans nooit bij buitentemp. beneden 3°C en gaat in de praktijk bijna nooit meer in ontdooicyclus. 

30/01/2020 - 12:32

IvoB wrote:

Als ...

Die combinatie werkt hier al 7 jaar zonder enig probleem ...

Als je je SWW enkel met de WP aanmaakt kan je uiteraard dat probleem wel hebben. De WP moeten dan bij een lage buitentemp. en een lage wateraanvoertemp een extra hoge temp bereiken om SWW aan te maken (40-55°C). Wat altijd onrendabel is. Ons systeem voorkomt dit doordat het voorraadvat van het SWW zowel aangesloten is op de kachel als de WP (SWW wordt dus enkel aangemaakt met het systeem dat op dat ogenblik voorziet in CV). 

@ IvoB,

Leg me eens uit hoe je dat klaarspeelt: dat  de kachel en/of de Warmtepomp het warme water voor de SWW enkel zal klaarmaken op vraag en de warmte niet zal halen uit de buffer.

30/01/2020 - 19:47

ik vraag me af of dit niet de reden is dat veel WP vroegtijdig kapot gaan, een vriend van me is aan zijn 3de WP in 7jaar bezig....

 Toen ik op de humaniora zat werd er nog paniekerig gedaan over de mini-ijstijd die ging komen. Nu ziet het ernaar uit dat de aarde eerder aan het opwarmen is. Maar 11j geleden hebben we hier in het dorp 3j na elkaar extreem koude winters gehad met achtereenvolgens minima van -°16, -°17 en -°18. Het ene hoeft het andere niet uit te sluiten denk ik, net zoals extreme droogte en extreme neerslag in hetzelfde gebied kunnen voorkomen.Maw het is niet uitgesloten dat het klimaat misschien gemiddeld wel opwarmt, maar dat we tussendoor af en toe uitzonderlijk koude winters kunnen hebben. Dus in onze nieuwbouw (nog niet beslist over E-peil) komt er zowieso een houtkacheltje.

30/01/2020 - 20:40

Warmtepompen gaan stuk als ze overgedimensioneerd zijn of niet in hun normale werkingsenveloppe moeten werken (afgiftesysteem niet aangepast, verkeerde programmatie van afgifte t° / retour t°), omdat ze dan meer moeten pendelen. Het aan- en uitschakelen van de compressor (de compressor is het enige bewegende element van en warmtepomp en dat sleetgevoelig is) is veel belastender en sleetvoller dan eender welk ander fenomeen voor een warmtepomp. Het stukgaan van een condensor ligt enkel aan een verkeerde (te kleine verschil t°) instelling van "retour" t°, waardoor deze thermisch belast worden en kan barsten. Maar weerom gaat het op  dat ogenblik om een verkeerde handeling van de mens (installateur) die verkeerde instellingen heeft geprogrammeerd.

Het dimensioneren van een warmtepomp is op basis van het warmteverlies van een woning in een klimaatzone. Dit heeft niets te maken met een toevallig warmere of koudere winter. Deze toevalligheden zullen enkel het verbruik van hulpenergie voor de compressor beïnvloeden in positieve of negatieve zin. De modulatiesturing van de compressor zal zoveel mogelijk de compressor in continuwerking laten lopen. Daarom is het ook steeds angeraden om een buffervat te hebben zodat de compressor kan blijven werken en dat de condensor warmte kan blijven afgeven. Het buffervat dient hier ook als balancering voor de energieafgifte in functie van de afgiftevraag.

Warmtepompen zijn gemaakt om 150000 keer aan- en uit te schakelen en om 100000 draaiuren. Dus jouw "vriend" met zijn 3de warmtepomp in 7 jaar moet een goede chauffagist koeltechnicus zoeken die hem de juiste WP aanraadt of afraadt voor zijn afgiftesysteem.

Als je meer wil weten, bezoek dan de website https://warmtepomp-weetjes.nl/ en doorloop  het tabblad "uitleg" met alle aandachtspunten en technische weetjes (meer dan 20). 

Ik ken en heb reeds warmtepompen gezien die al meer dan 40 jaar hun werk doen en dit zonder problemen doen in zeer moeilijke omstandigheden (ook bij grote luchtvochtigheid, vooral in de zomer), waar ze in de winter productiehallen warm moeten houden en in de zomer moeten koel houden. In die productiehallen werken vele mensen en staan robots die zeer t° gevoelig zijn. 

Een kachel zal sneller versleten zijn dan een juist gedimensioneerde warmtepomp. Daarom begrijp ik  uw reactie helemaal niet!

En een kachel stoot CO2 en milieubelastend fijnstof en andere elementen uit, wat meer dan waarschijnlijk ontmoedigd wordt (belast) en later verboden wordt.

01/02/2020 - 13:56

Leg me eens uit hoe je dat klaarspeelt: dat  de kachel en/of de Warmtepomp het warme water voor de SWW enkel zal klaarmaken op vraag en de warmte niet zal halen uit de buffer.

Ik beweer hier toch nergens dat de warmte van het SWW niet uit een voorraadvat komt? 
Buiten het voorraadvat SWW is er geen "buffer"vat voor SWW. Het is een gelaagd verticaal vat van 300 liter met een dubbele spiraal: onderaan voor de kachel en in het bovenste deel voor de aanvoer van de WP. En een sturing via een Sanutal DeltaSol BX. Dit systeem is idem aan een systeem gebruikt bij een combiinatie WP/ZB. Alleen vervangt de kachel hier de ZB (Omdat ik er van uitga dat PV en ZB op ongeveer dezelfde tijdstippen hun max. en hun dip hebben en elkaar dus energetisch een beetje in de weg zitten). Bijkomend is dat - volgens mij - een speksteenkachel minder sleetgevoeilig is dan een ZB en max. kan ingezet worden op tijdstippen en periodes waarbij PV weinig energie opwekt. Gezien via de kachel er maar 5-8Wh elektricteit nodig is om het systeem voor CV en SWW operationeel te houden is dat ook reeds een stap korter bij om - indien nodig - comfortabel off grid te kunnen gaan. 

Het gaat erom dat ik perfect kan bepalen wanneer de WP al dan niet moet werken. Voor SWW kan je zelfs rechtstreeks invloed uitoefenen op de vraag naar SWW (Omdat ons buffervat gelaagd is => bovenste 150 liter verwarmd via WP, totaal van 300 liter verwarmd via kachel. In het laatste geval moet de WP dan niet werken voor SWW daar de temp in het buffervat in het bovenste gedeelte hoger is dan de temp. vraag via de WP). 

Buiten het stookseizoen (en bij voldoende hoge buitentemp.) kan je via de WP wel het SWW hoofdzakelijk vraaggestuurd aanmaken. Door bv. de opwarming van het bovenste deel van het voorraadvat een zekere tijd op te starten voor het uur van vraag naar SWW. Door niet 24/7 het water in het SWW voorraadvat op temp. te houden heb je bijkomend ook veel minder stilstandsverliezen (wij verbruiken dagelijks pp 10 liter water voor douches) . 

Omdat de warmtevraag voor SWW via een WP in het stookseizoen de COP van de WP drastisch doet dalen (lage aanvoertemp. en - in tegenstelling tot de CV vraag - altijd (relatief) hoge temp vraagt (44-55°C) is het geen slechte zaak als in deze omstandigheden de WP vrijgesteld wordt van deze taak. 

Eenmaal de kachel (periodiek) in werking heb je via de kachel uiteraard geen invloed op de hoeveelheid SWW dat aangemaakt wordt. De 300 liter dient dan opgewarmd te worden om de capaciteit van de WW in de kachel in kwijt te geraken. 
Doordat de 300 liter wordt opgewarmd (dubbel van voorraad via WP) tot een hogere temp (45-65°C) volstaat bij vriestemp. een stooksessie van 3 uur om de 36/48 uur om de woning op 19-21°C te houden en het SWW vat boven de 40°C.
Tijdens deze periodes moet de WP dan helemaal niet werken en ook nooit in ontdooicyclus gaan. 

De periodes dat de WP het overneemt van de kachel (normaal gezien continue bij buitentemp. van +3°C tot 12°C) moet ze sowieso niet in ontdooicyclus gaan en is de COP goed tot op zijn hoogst.
Daar de WP bij koude buitentemp. niet constant SWW moet aanmaken en het voorraadvat (door stilstandverliezen en afname SWW) op temp. moet houden zal ze ook veel minder draaiuren hebben. 

En dat werkt al 7 jaar zonder enig probleem. 

ps. zoals je weet gebruik ik een speksteenkachel van +2500 kg. Ik zal eerder versleten zijn dan deze kachel. De houtvoorraad komt uit eigen bosbeheer (uit eigen tuin, handmatig en met elektrisch aangedreven gereedschap gewonnen en verwerkt). Door de relatief efficiënte verbranding van de kachel, het lage verbruik (18 kg hout per 36/48 uur) en de fijnstoffilter op het rookkanaal zal het inzake milieu ook nog wel meevallen (curieuzeneuzen meting was trouwens bij de beste in Vlaanderen). 

Een sporadische winter van -20°C zal voor deze kachel ook geen probleem opleveren. 
En bij de huidige doorsneewinters wordt de COP  van de WP alleen maar hoger. 

Als je nu moet anticiperen op wat "misschien" over enkele jaren verboden wordt is even onzinnig als nu rekening houden met voorschriften over dertig jaar (2050 norm). Je moet voor jezelf gewoon het best haalbaar op dit moment vooropstellen en uitvoeren (en dat is voor iedereen anders). Voorschriften en normen wijzigen met de waan van de dag. Ik kan je verzekeren dat de norm voor "2050" nog tig keer zal wijzigen voor dat jaartal effectief bereikt zal worden (en ben al heel zeker dat ik zelf dat jaartal niet zal halen, dus tegen die tijd doen ze met mijn woning wat ze willen en zal ik daar nu absoluut niet wakker van liggen). 

Ze kunnen misschien de verkoop verbieden van bepaalde producten (vb. houtkachels) maar in de praktijk nauwelijks het gebruik controleren van reeds bestaande toestellen. We zijn tenslotte een regio van een opeenstapeling van regeltjes maar met nauwelijks effectieve controle op die regels. 

 

01/02/2020 - 14:10

Beste Ivo,

zelfs in je antwoord van vandaag zeg je letterlijk "Buiten het stookseizoen (en bij voldoende hoge buitentemp.) kan je via de WP wel het SWW hoofdzakelijk vraaggestuurd aanmaken" en dat is bij mijn bescheiden weten nog steeds niet mogelijk. Je gebruikt de verkeerde woorden, want even later zeg je "Door bv. de opwarming van het bovenste deel van het voorraadvat een zekere tijd op te starten voor het uur van vraag naar SWW..." waarmee duidelijk wordt dat je je eerste uitspraak ontkent.

Deze tegenspraken vindt je overal  terug in je tussenkomsten, waardoor verwarring ontstaat en je dus niet serieus genomen wordt.

Ook zo'n voorbeeld dat aanleiding geeft tot fake informatie, was in je tussenkomst van 30/01/2020 - 12:28 waar je het volgende schreef: " De WP werkt dus doorgaans nooit bij buitentemp. beneden 3°C en gaat in de praktijk bijna nooit meer in ontdooicyclus." Waarmee je insinueert dat de warmtepomp bij t°n onder het vriespunt in ontdooicyclus gaat en hierdoor meer verbruikt. Nochtans is wetenschappelijk bewezen dat lucht met een t° onder 0°C (vrieslucht) geen vocht meer bevat en kan bevatten. Deze lucht kan dan ook niet zorgen voor aanvriezing van vocht op de verdamper (buitenunit) en de warmtepomp zal bij t°n onder het vriespunt (met een kleine marge om meetfouten op te vangen) niet meer in ontdooicyclus gaan, want dit is eenvoudigweg niet nodig. De ontdooicyclus is nodig tussen +5°C en 0°C omdat dan lucht heel snel 100% vochtigheid bevatten dat de oppervlakte van de warmtewisselaar (in de buitenunit) op dat ogenblik t°n van ver onder het vriespunt bevat (het koelmiddel moet de warmte uit de lucht kunnen halen dus moet dit koeler zijn dan de langsstromende lucht). Door de combinatie hoge luchtvochtigheid en een vriesoppervlakte, moet de warmtepomp bij licht positieve lucht t°n regelmatig in ontdooicyclus gaan. Dus als jij beweert dat je je warmtepomp uitzet bij +3°C, kan je nooit zeker zijn dat uw warmtepomp niet in ontdooicyclus gaat, want ontdooicyclussen worden al bij +5°C op regelmatige basis opgestart om te vermijden dat de verdamper stukvriest door mogelijk hoge luchtvochtigheid. Wil je zeker zijn dat je nooit in ontdooicyclus komt, dan moet je je warmtepomp pas opstarten vanaf -2°C en lager want dan is er geen risico op luchtvochtigheid en toevriezen van de verdamper.

Hetzelfde met jouw hybride logica: Dat je vanaf +3°C je warmtepomp uitschakelt ten voordele van de hout(speksteen)kachel. Voor zover ik technisch geschoold ben, voor zover ik gezien heb, voor zover ik ervaring heb is het nog steeds dat:

  • een atmosfersische kachel een rendement heeft van maximum 89% en dat het rendement verslecht onder invloed van de vochtigheid van de gestookte houtsoort en onder invloed van hogere t° gebieden omdat dan de warmte door de schouw gaat (verschil t° tussen verbranding en buitenlucht is groter, de schouw trekt beter). Ook hangt veel af van de toegevoegde zuurstof, die je manueel moet corrigeren (meer of minder) zonder dat daar echte indicaties (bvb via sensoren) voor bestaat. Dus ook hier hangt het rendement af van het gevoel en van de persoonlijk opgebouwde ervaring, maar zal in geen geval het absoluut maximum rendement van 89% overschrijden.
  • een lucht/water warmtepomp een gemiddeld seizoensrendement heeft van boven de 300% (= 1 eenheid hulpenergie om 3 eenheden warmte te verkrijgen) voor (ZLTV) verwarming en seizoensrendement van boven de 200% voor  SWW (bij afgifte aan 51°C, wat niet altijd noodzakelijk is). Deze seizoensrendementen zijn voor het gebruik van de warmtepomp over het jaar heen.  Het kan zijn dat op bepaalde ogenblikken het ogenblikkelijk rendement lager ligt en de 100% benaderd. Dit gebeurt wanneer de equivalentie wordt bereikt tussen de energie-inhoud van de koelvloeistof (gas) die langs de verdamper zijn energie heeft opgenomen, met de energie die je moet steken in de compressor om deze koelvloeistof (gas) te verpompen = samendrukken). Deze equivalentie t° ligt ergens tussen -8°C tot -16°C voor de aanmaak van SWW, zie hiervoor uw warmtepomp dimensioneringsberekening die werd gedaan ter gelegenheid van de offerte bij uw aankoop van deze WP. Als je lager gaat dan deze equivalentie t° zal het warmtepomp "systeem" het water elektrisch verwarmen aan een rendement van 100%.

Een normaal mens dat 2 systemen ter beschikking heeft, gaat steeds het systeem  gebruiken met grootste ogenblikkelijk rendement en zal het 2de systeem met minder rendement achter de hand houden als het "hoger rendements" systeem zijn voordeel verliest of moet werken buiten zijn werkingsenveloppe (= minder betrouwbaar). In tegenstelling tot dit basisprincipe, ga jij een hoog rendementssysteem (dat op dat ogenblik nog steeds 2 à 3 keer meer energetisch rendement geeft) stilleggen voor  een veel lager rendementssysteem (60% tot 89%) dat bovendien niet zeer flexibel (geen actieve vermogensmodulatie) is om aan een warmtevraag te beantwoorden. De enige vermogensmodulatie die een speksteenkachel heeft is passief en dus een oncontroleerbaar proces en gebeurt na het doven van de energiebron => de speksteen die zijn geaccumuleerd vermogen blijft afgeven.

Als je nu afkomt met "financiële plaatje", ben je ook naast de kwestie. Want het is niet omdat jij in je tuin onbeperkt bomen kan kappen en planten, dat het verbranden van deze bomen geen financiële waarde heeft of geen kost veroorzaakt aan de maatschappij bij verbranding. Je hebt ook niet onderzocht hoe je de andere energiesoort kunt optimaliseren. Je hebt wel zonnepanelen, maar die wens je niet in te zetten voor het ogenblikkelijk verbruik van je warmtepomp bvb. Je bent fier en je bent dus virtueel bezig in je berekeningen en je communicatie om deze energie in te zetten voor ander verbruik zoals licht, wassen, afwassen, of ..., maar niet voor deze toepassing. Zo bedrieg je ook de boel. Trouwens je hebt een overdaad aan zonnepanelen (opbrengst vertegenwoordigt meer dan je verbruik), dit betekent dat je hier een groot potentiëel hebt om je zelfconsumptie op te trekken met ondermeer goed gebruik te maken (optimaliseren) van de warmtepomp (werking warmtepomp afstellen op de opbrengst zonnepanelen). En als je in de toekomst een batterij installeert (uw toekomstperspectief) om uw zelfconsumptie op te trekken, kan je ook kijken of je niet een nog grotere productie (meer pv) interessant kan zijn om uw WP nog meer op zelfconsumptie te laten werken (is even gratis als je hout uit de tuin).

Dus, al je rechtvaardigings "talk" over wanneer gebruik ik dit of wanneer gebruik ik dat, is gebaseerd op gevoelsmatige beslissingen die dan achteraf verrechtvaardigd worden door vergezochte, financieel aangepaste, niet voor de hand liggende en zeker technisch en wetenschappelijk onverantwoorde uitleg. Dit is zeker ook niet toepasbaar voor een ruimer publiek.

Ik zou soms ook willen dat het anders was.

12/02/2020 - 18:42

We gaan vooral investeren in isolatie en een kwalitatief goede bouw, de technieken komen op de 2de plaats.

Iedereen preekt toch voor eigen kerk: rendement, milieu, portemonee,...maakt niet uit, blijft een geloof (verdienmodel) hoe je het ook probeert te draaien of keren. Wie verdient aan de installatie probeert ook het duurdere (overgedimensioneerd, complex, overgesubsidieerd) systeem te verpatsen.

Realiteit is wel dat wanneer je alles op elektriciteit hebt, je niks hebt zonder elektriciteit.

Het enige snuggere langetermijn model is co-housing waarbij volledig off-grid gegaan wordt, met een elektrische deelwagen (als extra batterij) voor de deur en de voorkeur geven aan lokaal geproduceerde producten om te consumeren (geen aarbeien meer in de winter) Maar ja, dan gaat de overheid, beheerders, intercommunales, aandeelhouders, enz. hun zakken niet meer kunnen vullen…

12/02/2020 - 18:55

<a href="mailto:MDA_MAIL [at] PROTONMAIL [dot] COM">MDA_MAIL [at] PROTONMAIL [dot] COM</a> wrote:

We gaan vooral investeren in isolatie en een kwalitatief goede bouw, de technieken komen op de 2de plaats.

....

Realiteit is wel dat wanneer je alles op elektriciteit hebt, je niks hebt zonder elektriciteit.

...

Dat heb je héél goed gezien. Tegenwoordig kan de gascondensatieketel of eender welke andere verwarming ook pas werken als er elektriciteit is (electronica, ventilatoren, pompen, ...) , zelfs de wc-spoeling werkt enkel als er elektriciteit is, als deze op regenwater gevoed wordt... en de deur kunnen we ook nog enkel openen als er elektriciteit is ....

Het is dus niet omdat je een andere brandstof gebruikt, dat dit iets aan de door u aangehaalde situatie verandert!

13/02/2020 - 09:06

<a href="mailto:MDA_MAIL [at] PROTONMAIL [dot] COM">MDA_MAIL [at] PROTONMAIL [dot] COM</a> wrote:

We gaan vooral investeren in isolatie en een kwalitatief goede bouw, de technieken komen op de 2de plaats.

Iedereen preekt toch voor eigen kerk: rendement, milieu, portemonee,...maakt niet uit, blijft een geloof (verdienmodel) hoe je het ook probeert te draaien of keren. Wie verdient aan de installatie probeert ook het duurdere (overgedimensioneerd, complex, overgesubsidieerd) systeem te verpatsen.

Realiteit is wel dat wanneer je alles op elektriciteit hebt, je niks hebt zonder elektriciteit.

Het enige snuggere langetermijn model is co-housing waarbij volledig off-grid gegaan wordt, met een elektrische deelwagen (als extra batterij) voor de deur en de voorkeur geven aan lokaal geproduceerde producten om te consumeren (geen aarbeien meer in de winter) Maar ja, dan gaat de overheid, beheerders, intercommunales, aandeelhouders, enz. hun zakken niet meer kunnen vullen…

Ik volg je bijna helemaal. 

Eerst zorgen dat je zo min mogelijk afhankelijk bent van energie geproduceerd door derden => degelijke maar eenvoudige onderhoudsvriendelijke bouw zonder decoratieve franjes welke zo goed mogelijk geïsoleerd is en - indien mogelijk - zo goed mogelijk georiënteerd is (bv. leefruimte met zoveel mogelijk glas naar oosten, zuiden en westen gericht om maximaal van natuurlijke zoninstraling te genieten en slaapunits naar het oosten en/of noorden gericht, badkamer zo dicht mogelijk de plaats waar SWW opgeslagen/geproduceerd wordt,...).
Met het oog op de toekomst wordt warmte buitenhouden bijna net zo belangrijk dan de koude weren. Dus vergeet zeker niet om voor raampartijen externe screens/luiken te voorzien. Dan heb je ook geen airco meer nodig die op energie draait. In het leefgedeelte voorzie je dan best screens waar je tijdens de dag nog van binnen naar buiten kan kijken en in slaapkamergedeelten luiken die volledig verduisteren (heb je ook geen onderhoudsgevoelige gordijnen nodig en is bovendien nog bijkomend geluidswerend en wind- en regenwerend). 
Je kan er - wanneer je bijna alles op elektriciteit hebt - ook beter voor zorgen dat je alternatieven hebt => UPS voor noodvoeding, thuisbatterij om je eigen energie op te slaan om dag en nacht te overbruggen en als back up voor eventuele langdurige stroomuitval, en een alternatief (liefst met eigen voorziening) om je verwarming en SWW van energie te voorzien om de seizoenen te overbruggen. 
De (basis)elektricteit kan je ook best zoveel mogelijk lokaal produceren (bv. via een PV installatie die je totale energiebehoeften dekt.

Als je niet meer dagdagelijks voor WW-verplaatsingen een auto nodig hebt (vb. deels thuiswerk, deels consuminderen) kan je ook een elektrische deelwagen gebruiken (indien je niet zonder kan) van een organisatie of je woning zo inplanten (als je nog in het beginstadium van plannen bent) dat alles met de (elektrische) fiets bereikbaar is. 

Als je dat al voor elkaar krijgt gaan derden hun zakken ook al veel minder kunnen vullen met jouw inspanningen. 

Het enige waar ik een andere visie op heb is co-housing. Vroeg of laat ontstaan er toch meningsverschillen over het gebruik van de gemeenschappelijke delen of de visie waarin iedereen zich in het begin zo goed kon vinden (mensen evolueren nu eenmaal binnen de hun toegemeten tijd) en heb je in plaats van met een bemoeizieke overheid problemen met de inmenging van je deelgenoten in het project. 
De hedendaagse trend van gaan samenhokken in een stad in bijna luchtdichte dozen die volledig afhankelijk zijn van energie gestuurd door derden zie ik ook niet zitten. De temperatuur in de steden zal veel hoger oplopen dan buiten de centra en je bent er voor je primaire voedselvoorziening totaal afhankelijk van de industrie. Je primaire voedingsbehoeften zo veel mogelijk lokaal produceren (drinkbaar water, vis, kruiden, groenten, fruit,...) neem ik dan ook redelijk letterlijk. :-)

En laat je vooral niet wijs maken dat dit "onmogelijk" is. Integendeel, als relatieve uitzondering tegen de gangbare stroom oproeien en gewoon je eigen ding doen blijkt meestal gemakkelijker uitvoerbaar dan willen en wensen wat iedereen al wil. Het is nl. veel gemakkelijker een massa te sturen en in toom te houden dan het individu dat de andere kant opzwemt (meestal verliezen ze dit zelfs uit het oog omdat de kosten niet opwegen tegen de baten om dit bij te sturen). 
Gewoon niet meezeilen met de massa en nuchter voor jezelf denken is meestal al een goed begin. 

Veel succes met je project!
 

Pagina's