U bent hier

Alles wat je wil weten over ... de zonneboiler

Met een zonneboiler kan je op een eenvoudige, milieuvriendelijke manier een groot deel van je warm water aanmaken door gebruik te maken van gratis zonnewarmte. Een zonnecollector op het dak of de gevel van de woning vangt de de zonnestralen op en geeft die warmte door aan een boiler. Laat de zon het een tijdje afweten, dan springt het gewone verwarmingssysteem bij. Zo hoef je nooit te vrezen voor een koude douche.

Tot 60% procent besparing op je warm water 

Op jaarbasis kan een zonneboiler tot 60% van de energie besparen die je nodig hebt om het water voor je bad, douche of keuken te verwarmen. Dit is goed voor 15% tot 20% procent van je energiefactuur. Voor zeer energiezuinige woningen ligt dit aandeel nog een stuk hoger, tot meer dan het dubbel.  Een gemiddeld gezin heeft genoeg aan een installatie van 5 à 6 m² zonnecollectoren en een boiler van 250 tot 300 liter. Maar wil je ook dat je zonneboiler helpt je woning te verwarmen, dan is een grotere installatie nodig. Een aanvullende warmtebron blijft echter noodzakelijk.

Hoe werkt een zonneboiler?

Een zonneboiler is een vrij eenvoudig toestel. Het achterliggende principe is door iedereen gekend: wanneer een tuinslang een hele dag in de zon ligt, wordt het water in de slang erg warm. Een zonneboiler maakt gebruik van datzelfde principe, maar met dat verschil dat de tuinslang vervangen wordt door een zonnecollector op het dak of aan je gevel. Zonnecollectoren vangen invallend zonlicht op en zetten het om in warmte. Die warmte wordt via een vloeistof naar een boiler of voorraadvat gepompt die daardoor langzaam opwarmt. 

Het voorraadvat zorgt ervoor dat de door de zon geproduceerde warmte wordt bijgehouden tot op het moment dat er warm water gevraagd wordt. Bij voldoende zonlicht kunnen de zonnecollectoren het water in het voorraadvat gemakkelijk opwarmen tot boven de 60°C.

Laat de zon het een tijdje afweten, dan springt de naverwarming bij. Dit kan zowel een elektrische weerstand zijn als een doorstroomtoestel op gas of de CV-ketel. De naverwarming wordt zo afgeregeld dat zonne-energie maximaal rendeert zonder dat je je ooit zorgen moet maken over een tekort aan warm water.

Meer weten? Neem onderstaande veelgestelde vragen eens door of neem een kijkje op ons forum.

Zonneboiler collector
Met een bescheiden oppervlak aan zonnecollectoren kun je al in je warmwaterbehoefte voorzien.
zonneboiler vacuüm collector
Er bestaan verschillende soorten collectoren, elk met hun karakteristieken. Oriëntatie, plaats en budget bepalen vaak de keuze.
Veel gestelde vragen
Welke systemen bestaan er?

De grote uitdaging bij zonneboilers is om het systeem te beveiligen tegen vorst en oververhitting. De twee meest toegepaste systemen zijn het terugloopsysteem en het systeem onder druk. In het systeem onder druk wordt het circuit tussen je collectoren en het voorraadvat gevuld met een glycoloplossing (antivries) en onder druk geplaatst. De glycol zorgt dat het systeem niet kan bevriezen en een aparte regelstrategie voorkomt oververhitting in de zomer. 

In een terugloopsysteem wordt het leidingscircuit tussen boiler en collectoren, die de zonnestralen opvangen, slechts gedeeltelijk met zuiver water gevuld. Is er voldoende zon en is de boiler nog niet op temperatuur, dan treedt de pomp in werking en is er circulatie. Verdwijnt de zon of is de boiler voldoende opgewarmd, dan stopt de pomp en loopt het water terug in een klein reservoir of het voorraadvat. Omdat de collectoren niet gevuld zijn met water lopen ze geen gevaar voor vorst of oververhitting. 

Beide systemen hebben hun voor- en nadelen. Het terugloopsysteem is installatiegevoelig omdat de leidingen nauwkeurig onder helling moeten liggen zodat de collectoren leeg kunnen lopen als de pomp stopt met draaien.  Een systeem onder druk is dan weer veel onderhoudsgevoeliger. Glycol moet regelmatig gecontroleerd worden en eventueel vervangen worden. 

Hoeveel panelen moet ik plaatsen?

Bij een gemiddeld verbruik voorzie je ongeveer 1 m² collector per persoon. Daarmee kun je een groot deel van het warmwaterverbruik dekken. Te kleine installaties (bijv. voor 1 à 2 personen) hebben niet veel zin. Een minimum installatie van 3 m² is aan te raden. Let er ook steeds op dat boilerinhoud en paneeloppervlakte in verhouding zijn. 1m² gaat gepaard met minumum 30 tot 50 liter boilerinhoud. Je kan natuurlijk ook voor een grotere installatie gaan, bijvoorbeeld voor verwarmingsondersteuning. Dan wordt het collectoroppervlakte berekend in functie van de boilerinhoud en het gewenste buffervermogen.  

Wat is de optimale plaatsing van mijn zonnecollectoren?

Best plaats je je zonnecollectoren naar het zuiden, als is dat strikt gezien niet nodig. De opbrengst is nog steeds zeer behoorlijk bij een oriëntatie tussen zuidoost en zuidwest. Pal op het zuidoosten of zuidwesten treedt er een rendementsverlies op van nog geen 20%. Een extra collector kan dit verlies makkelijk opvangen. Ook is er steeds de mogelijkheid om de collectoren op de gevel te bevestigen.   

De ideale hellingshoek van de collectoren situeert zich tussen de 20° en 60°. In de winter heb je een hoger rendement bij een steilere hellingshoek. In de zomer is dat omgekeerd. Daarom worden zonnecollectoren vaak iets steiler geplaatst dan bijvoorbeeld PV-panelen, om hun rendement in de winter en tussenseizoenen op te drijven. 

Welke types zonnecollectoren zijn er?

Er zijn verschillende types zonnecollectoren. De bekendste zijn vacuümbuiscollectoren en vlakke plaatcollectoren. Vacuümbuiscollectoren hebben een hogere opbrengst in de winter, wanneer er meer diffuus licht is, en zijn makkelijker te plaatsen tegen een gevel. Nadeel is dan weer dat ze wat duurder zijn. Een vlakkeplaatcollector heeft dan weer een hogere opbrengst in de zomer.

Waar moet ik op letten bij de keuze van de boiler of het voorraadvat?

Boilers bestaan er in alle soorten en maten, elk met hun eigen karakteristieken en prijskaartje. Welke boiler je best kiest, hangt sterk af van de eigen situatie, voorkeuren, gewoonten, het gekozen systeem en de wijze van naverwarming. Best laat je je daarom goed informeren door je installateur. Een belangrijk aandachtspunt is zonder twijfel de dikte van de isolatie. Boilers kennen stilstandverliezen. Ze verliezen hun warmte wanneer ze niet opgewarmd worden door de zonnecollectoren. Een isolatiemantel van 10 cm is daarom een goede start, maar meer is beter. Welke boiler je ook verkiest, ga voor kwaliteit en kies steeds een voldoende groot model.

Kan een zonneboiler ook mijn huis (helpen) verwarmen?

Zonneboilers hoeven niet enkel te dienen voor de warmwaterbereiding maar kunnen ook helpen de ruimteverwarming te ondersteunen. Zo kan tot 25% bespaard worden op de verwarmingsfactuur. Wel heb je dan naast meer zonnecollectoren ook een groter voorraadvat nodig. Het prijskaartje ligt dan ook een stuk hoger. Het systeem zal bovendien pas optimaal renderen als je gebruik maakt van lage-temperatuurverwarming, zoals vloerverwarming of wandverwarming. Een aanvullende warmtebron blijft echter noodzakelijk.

Hoeveel bedraagt de terugverdientijd van een zonneboilerinstallatie? Op welke premies mag ik rekenen?

De terugverdientijd kan erg verschillen. Veel hangt af van je warmwaterverbruik en de wijze waarop je momenteel je warm water produceert. Maar ook aanpassingen aan de bestaande cv-installatie, eventuele montage met een hijskraan, de keuze voor duurdere vacuümcollectoren of boiler, het zijn allemaal elementen die de prijs kunnen opdrijven.

Dat maakt dat de terugverdientijd kan variëren, tussen de 5 en 25 jaar. Gelukkig geeft de Vlaamse overheid een stevige steun in de rug. Wanneer je in een bestaande woning een zonneboiler laat plaatsen door een aannemer, geeft jouw netbeheerder hiervoor een premie van 550 euro per vierkante meter met een maximum van 2.750 euro. Het premiebedrag kan wel nooit meer zijn dan de helft van het totale factuurbedrag.

Op energiesparen.be kun je de terugverdientijd voor jouw individuele situatie berekenen: http://www.energiesparen.be/energiewinst/zonneboiler

Wat kies ik best? PV-panelen of een zonneboiler?

Hoewel beiden hun energie halen uit de straling van de zon, zijn zonnecollectoren verbonden met een zonneboiler iets heel anders dan zonnepanelen (PV of fotovoltaische panelen). Met PV-panelen wordt elektrische stroom opgewekt, met zonnecollectoren warm water. Vanuit milieu-standpunt hebben zonneboilers een aanzienlijk hoger rendement dan zonnepanelen: dat komt doordat de omzetting van zonne-energie in warmte maar liefst tot 4 maal zo efficiënt gebeurt dan de omzetting van zonne-energie naar elektriciteit. Gedurende zijn levensloop van 25 jaar spaart een zonneboiler zo voor een gemiddeld gezin tussen de 15 a 20 ton CO2 uit. Bekijk je het vanuit financieel standpunt is de keuze heel wat moeilijker te maken. Zo varieert de terugverdientijd van een zonneboiler tussen de 5 en 25  jaar, afhankelijk van het warmwaterverbruik, de wijze waarop je momenteel je warm water produceert, het type en de grootte van je installatie en het premiebeleid van de overheid. PV-panelen zijn daarentegen meestal terugverdient binnen de 15 jaar. 

Op welke jaarlijkse besparing mag ik rekenen?

Met een zonneboiler kun je tot 60% op je warmwaterfactuur besparen. Afhankelijk van je warm water verbruik en huidige verwarmingsbron, is dat voor een gemiddeld gezin al gauw 150 tot 350 euro per jaar. Maar je kunt je zonneboiler nog beter laten renderen door je wasmachine of vaatwasser aan te sluiten op je warm water circuit. Zo kan je 50 tot 60 % besparen op hun elektriciteitsverbruik. Goed voor een extra besparing van gemiddeld 25 tot 35 euro per toestel. Wel check je best eerst of je toestellen geschikt zijn voor deze toepassing (hot fill). En wat ook geldt: hoe zuiniger je toestel al is, hoe lager de winst.

Op energiesparen.be kun je de terugverdientijd voor jouw individuele situatie berekenen: http://www.energiesparen.be/energiewinst/zonneboiler 

Dien je een netvergoeding te betalen, zoals bij PV-panelen?

Met een zonneboiler heb je geen last van netvergoedingen. Dat komt omdat een zonneboiler in hoge mate onafhankelijk werkt van het elektriciteitsnet. Enkel de sturing en het omlooppompje, dat de warmte doet transporteren van de zonnecollector naar de boiler, vragen wat elektriciteit. Ongeveer 10 euro per jaar, een peulschil ten aanzien van de te behalen winst. Ook de onderhoudskosten zijn erg beperkt, al is een jaarlijks nazicht wel aan te bevelen.

Hoe “groen” is een zonneboiler?

Een gemiddelde zonnboilerinstallatie van 5 m² haalt tot 2500 kwh nuttige warmte uit de zon per jaar. Dat komt overeen met een jaarlijkse besparing van ongeveer 275 m³ gas of 300 liter mazout. Op een levensloop van 25 jaar, betekent dit er ongeveer 15 tot 20 ton CO2. Dit maakt de zonneboiler tot één van de meest efficiënte duurzame technieken die je kunt toepassen in je woning. 

Op welke jaarlijkse besparing mag ik rekenen?

Met een zonneboiler kun je tot 60% op je warmwaterfactuur besparen. Afhankelijk van je warm water verbruik en huidige verwarmingsbron, is dat voor een gemiddeld gezin al gauw 150 tot 350 euro per jaar. Maar je kunt je zonneboiler nog beter laten renderen door je wasmachine of vaatwasser aan te sluiten op je warm water circuit. Zo kan je 50 tot 60 % besparen op hun elektriciteitsverbruik. Goed voor een extra besparing van gemiddeld 25 tot 35 euro per toestel. Wel check je best eerst of je toestellen geschikt zijn voor deze toepassing (hot fill). En wat ook geldt: hoe zuiniger je toestel al is, hoe lager de winst.

Waarom en wanneer moet de glycol in een systeem onder druk vervangen worden?

Oververhit glycol of te oud glycol wordt zuur en vervult daardoor zijn anti-vries functie niet meer. Het ontstane zuur is agressief kan kan zelf tot doorroesten (van binnen naar buiten) leiden. Daarom schrijven heel wat zonnepanelen fabrikanten voor om de pH van het glycol mengsel tweejaarlijks te controleren. Een verlaging van de pH waarde wijst op verzuring. Dat wil niet zeggen dat de glycol tweejaarlijks vervangen moet worden. Vaak gaat het mengsel een veelvoud van die tijd mee.

Ontvang gratis tips en informatie over duurzaam bouwen

  • Inspirerende voorbeelden
  • Persoonlijke tips van eco-verbouwers
  • Schrijf je als eerste in op de Ecobouwers Opendeur